Przestępstwo działania na szkodę spółki handlowej prawo gospodarcze Poznań

Przestępstwo to zaliczamy do kategorii przestępstw indywidualnych właściwych (delictum proprium) – por. uwaga 9 we wprowadzeniu. Jego sprawcą może być bowiem wyłącznie osoba: 1) biorąca udział w tworzeniu spółki handlowej, 2) będąca członkiem niektórych organów spółki handlowej (zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej – spółka z o.o.) bądź 3) będąca likwidatorem spółki. Sprawca musi rzecz jasna pełnić powyższe funkcje w tej spółce handlowej, na szkodę której podejmuje działanie. Pierwszą z wymienionych w art. 585 § 1 k.s.h. grup podmiotów, które mogą być sprawcą określonego w tym przepisie czynu przestępnego są „osoby biorące udział w tworzeniu spółki”. Zaliczyć prawo pracy Poznań tu można bez wątpienia przyszłych wspólników oraz akcjonariuszy. W piśmiennictwie prezentowane są poglądy zawężające odpowiedzialność karną na podstawie komentowanego przepisu wyłącznie do tych dwóch kategorii osób. I tak, w opinii K. Sitkowskiej [K. Sitkowska, Odpowiedzialność cywilna, s. 45] podmioty uczestniczące w procesie tworzenia spółki, oprócz osób bezpośrednio za nią odpowiedzialnych (wspólnicy, założyciele), spełniają tylko rolę pomocniczą, a zatem nie mogą ponosić odpowiedzialności za przestępstwo działania na jej szkodę. Podobnie m.in. Z.J. Roszewski [Z.J. Roszewski, Działania na szkodę, s. 52] oraz bez szerszego uzasadnienia M. Allerhand [M. Allerhand, Kodeks handlowy, s. 456], zdaniem którego przepis penalizujący działanie na szkodę spółki z o.o. „odnosi się tylko do tych osób, które spółkę zawiązują, a więc do wspólników”. Według K. Stefanowicza [K. Stefanowicz, Odpowiedzialność karna, s. 168] choć literalne brzmienie przepisu przemawia za dopuszczalnością pociągnięcia do odpowiedzialności karnej za działanie na szkodę spółki m.in. sędziów ją rejestrujących, to wykładnię taką trudno zaakceptować. Wreszcie, w opinii D. Czury-Kalinowskiej i R. Zawłockiego [D. Czura-Kalinowska, R. Zawłocki, Odpowiedzialność karna, s. 104], „(…) adwokat, radca prawny czy notariusz nie współdziała w kształtowaniu spółki jak wspólnik, gdyż nie posiada ani udziału w powstającej spółce, ani nie kieruje się wspólnym dla założycieli celem, lecz dla realizacji ich celu dopomaga w jej powstawaniu ze względu na wykonywany zawód. (…) Podmiotami mogącymi „brać udział” są zatem osoby fizyczne (…), które współdziałają w tworzeniu spółki z zamiarem aktywnego uczestniczenia w niej po rejestracji. (…) Sędzia sądu rejestrowego czy urzędnicy wydający zezwolenia lub koncesje (…) nie biorą udziału w tworzeniu spółki, lecz spełniając jedni swój «urzędowy», a drudzy «zawodowy» obowiązek, pomagają wspólnikom w jej utworzeniu”. Należy opowiedzieć się jednak za szeroką formułą interpretacyjną ustawowego sformułowania „osoby biorące udział w tworzeniu spółki”, jako obejmującego wszystkie osoby uczestniczące w jakimkolwiek charakterze i na jakimkolwiek etapie w procesie tworzenia spółki handlowej. Nie ma przy tym znaczenia, jak istotna jest rola danego podmiotu w tym zakresie [tak m.in. M. Bojarski, Przestępstwa i wykroczenia, s. 37; K.J. Kmieciak, M. Parszewski, Odpowiedzialność spółek, s. 147; L. Wilk, Przestępstwo działania, s. 70; J. Giezek, P. Kardas, Przepisy karne, s. 89-91]. Za przyjęciem prezentowanej koncepcji interpretacyjnej przemawia przede wszystkim wzgląd na wykładnię literalną przepisu art. 585 § 1 k.s.h., który nie zawęża zakresu swego zastosowania wyłącznie do określonej kategorii osób uczestniczących w procesie tworzenia spółki handlowej. Poglądy zawężające krąg potencjalnych sprawców wyłącznie do przyszłych wspólników biorących udział w zawiązaniu spółki nie znajdują zatem dostatecznego prawo gospodarcze Poznań uzasadnienia w treści wypowiedzi normatywnej. Przyjmując, iż zamiarem prawodawcy byłoby ograniczenie zakresu stosowania regulacji z art. 585 § 1 k.s.h. wyłącznie do takiej kategorii osób, zapewne użyłby innego, węższego podmiotowo zwrotu normatywnego niż znajduje się w komentowanym przepisie [np. „kto tworząc spółkę” – L. Wilk, Przestępstwo działania, s. 70]. Nie można również abstrahować od przedmiotu ochrony wynikającej z art. 585 k.s.h. (por. uwagi 6 i 7). Zachowania godzące w interes spółki handlowej mogą być bowiem podejmowane nie tylko przez przyszłych wspólników (akcjonariuszy), lecz również inne osoby uczestniczące w procesie tworzenia spółki handlowej [O. Górniok (w:) Prawo karne, s. 126-127]. Odpowiedzialność karną na podstawie art. 585 § 1 k.s.h. ponosić mogą zatem m.in. osoby potwierdzające w imieniu banku lub firmy inwestycyjnej dowód wpłaty na akcje, dokonanej na rachunek spółki akcyjnej w organizacji (art. 320 § 1 pkt 4 k.s.h.), adwokaci oraz radcowie prawni (działający w charakterze prawo pracy Poznań doradców prawnych), notariusze, urzędnicy organów administracji publicznej. Formułuje się przy tym zastrzeżenie [R. Zawłocki (w:) Kodeks spółek, s. 1251], iż chodzi tylko o osoby, które uczestnicząc w tworzeniu spółki handlowej, dokonują w tym zakresie czynności formalne, nie zaś jedynie faktyczne (np. dostarczenie pisma).

Obowiązująca kodyfikacja spółek handlowych dopuszcza

Tworzenie podmiotów w nim uregulowanych prawo gospodarcze Poznań nie tylko przez osoby fizyczne, lecz również osoby prawne. Zgodnie z podstawowymi zasadami polskiego systemu prawa karnego (w szczególności oparcia odpowiedzialności karnej na czynie człowieka), tego rodzaju podmioty nie mogą odpowiadać karnie. W tych przypadkach należy zatem rozważyć odpowiedzialność karną działających w ich imieniu osób fizycznych. Dotyczy to m.in. członków zarządu, pełnomocników, prokurentów [E. Dobrodziej, Prawa, obowiązki, s. 129; J. Giezek, P. Kardas, Przepisy karne, s. 85-86]. Z kolei D. Czura-Kalinowska i R. Zawłocki [D. Czura-Kalinowska, R. Zawłocki, Odpowiedzialność karna, s. 106] są zdania, iż „Pogląd odmawiający ujęcia osób pełniących funkcje w organach spółek, które przystępują do innych spółek, jako prawo pracy Poznań wspólnik, w zakres pojęcia «osoby biorące udział w tworzeniu spółki» zasługuje na aprobatę. Osoby występujące w takich spółkach, jako członkowie ich organów, działają w imieniu tych osób prawnych lub jednostek nieposiadających osobowości prawnej i mogłyby odpowiadać wyłącznie za działanie na szkodę podmiotów, w których uczestniczą, a które w trakcie powstawania innej osoby reprezentują”.

Druga kategoria osób mogących być podmiotem czynu zabronionego

określonego w art. 585 § 1 k.s.h., to członkowie zarządu spółki handlowej. Odpowiedzialność jest spersonifikowana, nie podlega jej bowiem sam organ kolegialny, lecz jego członkowie. Regulacja ta znajduje pełne zastosowanie do spółek kapitałowych, w których zarząd jest organem obligatoryjnym (por. uwagi do art. 201-211 k.s.h. odnośnie do spółki z o.o.; art. 368-380 k.s.h. co do spółki akcyjnej). Zastosowanie natomiast tej części komentowanego przepisu karnego do spółek osobowych jest bardzo ograniczone z uwagi na okoliczność, iż obowiązująca kodyfikacja spółek handlowych prawo gospodarcze Poznań zasadniczo nie przewiduje takiego organu dla tego typu spółek. Jedynie art. 97 § 1 k.s.h. stwarza możliwość powołania zarządu w spółce partnerskiej. Sprawcą przestępstwa działania na szkodę spółki handlowej może być członek zarządu komisarycznego [P. Siciński, Odpowiedzialność karna, s. 22], będącego pozastatutowym organem spółki (por. art. 145-146 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe, tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 z późn. zm.; art. 189 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej – Dz. U. Nr 124, poz. 1151 z późn. zm.). Nie można kwalifikować jako członków zarządu spółki handlowej osób będących wspólnikami spółki jawnej, spółki komandytowej bądź spółki komandytowo-akcyjnej, którym umowa spółki, statut albo uchwała prawo pracy Poznań wspólników przyznają prawo prowadzenia jej spraw oraz reprezentacji (por. art. 40, 140 k.s.h.). Choć bez wątpienia osoby takie mają status zbliżony do członków zarządu spółki, to jednak brzmienie przepisu art. 585 § 1 k.s.h., w którym ustawodawca określając podmiot czynu zabronionego posłużył się formalnym kryterium członkostwa m.in. w zarządzie spółki handlowej, nie pozostawia w tym zakresie żadnych wątpliwości. Musimy również pamiętać, że dokonując wykładni przepisów prawnokarnych określających znamiona typu czynu zabronionego, niedopuszczalne jest przyjmowanie rozszerzającej formuły interpretacyjnej na niekorzyść sprawcy. Takie zastrzeżenie ma z oczywistych względów znaczenie gwarancyjne [J. Giezek, P. Kardas, Przepisy karne, s. 93-100]. W literaturze trafnie wskazuje się na pojawiającą się na gruncie art. 585 § 1 k.s.h. niekonsekwencję. Otóż przepis ten penalizuje m.in. działanie na szkodę spółki jawnej przez jej założycieli i likwidatorów, natomiast nie mogą na jego podstawie ponosić odpowiedzialności karnej wspólnicy prowadzący sprawy spółki i działający na jej szkodę w czasie istnienia takiego podmiotu. W praktyce chodzić tu bowiem będzie najczęściej o te same osoby [M. Rogala, Spółki osobowe, s. 22]. Uwzględniając powyższe, trudne do zaakceptowania konsekwencje praktyczne stosowania obowiązującej regulacji z art. 585 § 1 k.s.h., zasadnie postuluje się rozszerzenie zakresu penalizacji z niej wynikającej na wszystkie osoby prowadzące sprawy spółki osobowej [R. Pabis, O potrzebie nowelizacji, s. 25].

Członek zarządu spółki handlowej jest zdatnym podmiotem do ponoszenia odpowiedzialności karnej za przestępstwo z art. 585 § 1 k.s.h. prawo gospodarcze Poznań

W okresie pełnienia swej funkcji. Istotne znaczenie ma zatem ustalenie momentu początkowego i końcowego trwania mandatu [rozumianego jako przysługująca danej osobie kompetencja do pełnienia funkcji członka organu spółki – por. m.in. S. Sołtysiński, A. Nowicka, Okres urzędowania, s. 5-10; J. Trzebiński, Mandat a członkostwo, s. 29-39]. Odnośnie do trybu powołania członków zarządu spółki handlowej – por. uwagi do art. 201 § 4 k.s.h. (spółka z o.o.) oraz art. 368 § 4 k.s.h. (spółka akcyjna). Powołanie danej osoby w skład tego organu spółki następuje z chwilą podjęcia przez wspólników, radę nadzorczą lub inny wskazany w umowie bądź statucie spółki podmiot prawo pracy Poznań stosownej decyzji. Końcowym momentem pełnienia funkcji członka zarządu spółki handlowej jest natomiast wygaśnięcie mandatu (por. uwagi do art. 202 i 369 k.s.h.). Sprawcą omawianego przestępstwa nie może być zatem osoba, która złożyła rezygnację z pełnienia funkcji członka zarządu spółki handlowej bądź została odwołana ze składu tego organu spółki przed prawo gospodarcze Poznań upływem kadencji [J. Giezek, P. Kardas, Przepisy karne, s. 102-103]. Na podstawie art. 585 § 1 k.s.h. może ponosić odpowiedzialność karną zawieszony członek zarządu spółki handlowej do czasu wygaśnięcia mandatu [P. Siciński, Odpowiedzialność karna, s. 23]. W piśmiennictwie istnieją kontrowersje w kwestii dopuszczalności pociągania do odpowiedzialności karnej osób powołanych w skład zarządu spółki handlowej z naruszeniem przepisów określających tryb takiego powołania. Zgodnie z większościowym poglądem prawna wadliwość objęcia jakiejkolwiek z wymienionych w art. 585 § 1 k.s.h. funkcji w spółce nie wyłącza odpowiedzialności za przestępstwo działania na jej szkodę [por. m.in. P. Siciński, Odpowiedzialność karna, s. 23; L. Wilk, Przestępstwo działania, s. 74; R. Zawłocki (w:) Kodeks spółek, s. 1252; J. Duży, Odpowiedzialność karna, s. 125]. Takie stanowisko uzasadnia się przede wszystkim względami kryminalno-politycznymi. Przykładowo, powołany niezgodnie z wymaganą procedurą członek zarządu spółki handlowej, który podjąłby działania na jej szkodę, mógłby później skutecznie bronić się, iż nie może ponosić odpowiedzialności karnej na podstawie art. 585 § 1 k.s.h. wobec braku niezbędnej kwalifikacji na sprawcę, gdyż nie był członkiem zarządu spółki. Przedstawiona argumentacja nie przekonuje. Stanowi bowiem przykład stosowania niedopuszczalnej w prawie karnym wykładni funkcjonalnej, rozszerzającej granice odpowiedzialności karnej bez należytej podstawy normatywnej. Komentowany przepis zawiera bowiem kryterium formalne w postaci członkostwa w zarządzie spółki handlowej. W rozważanej kwestii należy zająć stanowisko, zgodnie z którym odrębnego wartościowania wymagają dwie sytuacje: 1) wadliwego oraz 2) nieważnego powołania w skład organu spółki handlowej. W pierwszym przypadku nie istnieją przeszkody do pociągnięcia takiej osoby do odpowiedzialności karnej na podstawie art. 585 § 1 k.s.h. Do czasu bowiem rozstrzygnięcia wątpliwości w odpowiednim postępowaniu, wadliwie powołana osoba jest formalnie członkiem zarządu spółki handlowej. Innej oceny wymaga natomiast sytuacja nieważnego powołania. Wówczas bowiem faktycznie nie dochodzi do powołania osoby w skład zarządu spółki. W konsekwencji nie może ponosić odpowiedzialności karnej jako członek tego organu spółki handlowej [J. Giezek, P. Kardas, Przepisy karne, s. 103-104].

Sprawcą przestępstwa stypizowanego w art. 585 § 1 k.s.h. mogą być również

członkowie rady nadzorczej spółki handlowej. Z uwagi na zasady powoływania tego organu spółki, komentowany artykuł znajduje w tym zakresie zastosowanie jedynie do trzech typów spółek handlowych – spółki komandytowo-akcyjnej (art. 142-143 k.s.h. – pod warunkiem jego ustanowienia), spółki z o.o. (art. 213-222 k.s.h.) prawo gospodarcze Poznań oraz spółki akcyjnej (art. 381-392 k.s.h.). Odpowiedzialność karna na podstawie art. 585 § 1 k.s.h. aktualna jest wyłącznie w okresie od momentu powołania danej osoby w skład rady nadzorczej spółki, do czasu wygaśnięcia jej mandatu. Co do wadliwości powołania – por. uwaga 16.

Be the first to comment

Leave a comment

Your email address will not be published.


*